អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលទាំងឡាយសហការគ្នាដើម្បីកែលំអរនយោបាយស្តីពីការ អភិវឌ្ឍន៍ពាណិជកម្មនិងសេដ្ឋកិចដើម្បីអោយនយោបាយទាំងនេះមានការគិតគូរនិង ផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកក្រនិងក្រុមដែលងាយរងគ្រោះ។

ចាប់តាំងពីដើមទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ មកវេទិកានៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលស្តីពីកម្ពុជា បានយកចិត្តទុកដាក់និងបារម្ភពីផលប៉ះពាល់នៃកំណែទម្រង់ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច ដែលមិនមានការគ្រប់គ្រងត្រឹមត្រូវ និងការធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មពាណិកម្មក្នុងសេដ្ឋកិច្ចដែលនៅទន់ខ្សោយrរបស់កម្ពុជាជាផលប៉ះពាល់របស់វាទៅលើជនក្រីក្រ ចាប់តាំងពី ឆ្នាំ២០០២ មកកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍របស់វេទិកានៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលស្តីពីកម្ពុជា បានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងទៅលើវិស័យពាណិកម្មនិងការអភិវឌ្ឍន៍ សេដ្ឋកិច្ច ហើយវគ្គបណ្តុះបណ្តាលបានរៀបចំឡើងជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ទាំងនៅតាមបណ្តាខេត្ត ដើម្បីជួយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលអោយមានការយល់ ដឹងកាន់តែប្រសើរឡើងពីបញ្ហានេះ ដោយផែ្អកទៅលើបទពិសោធ៍ខាងលើនេះ។ នៅឆ្នាំ២០០៤ វេទិកានៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលស្តីពីកម្ពុជាបានបងើ្កតគំរោង អភិវឌ្ឍន័សេដ្ឋកិច្ចនិងពាណិជកម្មដើម្បីអោយមានការចូលរួមកាន់តែសកម្ម ពីសំណាក់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងការតស៊ូរមតិអំពីបពា្ហពាណិជ្ជកម្មនិងការ អភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ន ចាប់ផើ្តមក្នុងឆ្នាំ២០០៦ នេះគំរោងនឹងបង្កើតអោយមានបណ្តាញ ការងារនៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិមួយដែលរឹងមាំហើយសកម្មក្នុងការ តស៊ូមតិដើម្បីសិទ្ធិជនក្រីក្រនិងជនដែលងាយរងគ្រោះដែលទទួលផលប៉ះពាល់ ពីគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងពាណិជ្ជកម្មដូចជាច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

ការធើ្វសេរីភាវូបនីយកម្មពាណិជ្ជកម្មដែលជារបទមួយរបស់ Washington Consensus បានក្លាយក្លាយទៅជាក្បាលម៉ាស៊ីនដែលមានឥទ្ធិពលជាងគេក្នុងការកែប្រែសេដ្ឋកិច្ច សង្គមនៅលើពិភពលោកទាំងមូលនាពេលបច្ចុប្បន្នទោះជាមានភស្តុតាងកាន់តែច្រីន ឡើងប្រកបដោយបទពិសោធន៍និងតាមបែបវិទ្យាសាស្រ្តដែលបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ របស់សេរីភាវូបនីយកម្មទៅលើជនក្រីក្រយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នៅមិនទាន់មានការសិក្សា និងចោទសួរទៅលើប្រព័ន្ធពាណិជកម្មសេរីនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះដោយវិទ្យាសា្ថនដែល មានសិទ្ធអំណាចណាមួយរបស់ពិភពលោកនៅឡើយទេលើសពីនេះទៅទៀតច្បាប់ ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិបានត្រូវគេតាក់តែងឡើងដោយអនុញ្ញាតអោយប្រទេសអ្នកមាន ការពារទីផ្សារកសិកម្មរបស់ពួកគេនៅពេលដែលពួកគេជំរុញសេរីភាវូបនីយកម្មជាមួយ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន័ ច្បាប់របស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកស្តីអំពីការវិនិយោគកម្ម សិទ្ធិបញ្ញា និងពាណិជ្ជកម្មផ្នែកសេវាកម្ម សុទ្ធតែផ្តល់ផលប្រយោជន៍អោយទៅប្រទេសអ្នក មានក្នុងការចំណាយរបស់ប្រទេសក្រីក្រក្នុងការចចារចូលជាសមាជិករបស់អង្គការពណិជ្ជកម្ម ពិភពលោកកម្ពុជាត្រូវបានបង្ខំអោយទទួលនូវលក្ខខណ្ឌដ៍ច្រើនលើសលប់លើសពីអ្វីដែល ប្រទេសក្រីក្រព្រមទទួលយកនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តីនៅទីក្រុង Doha ហើយថែមទាំង លើសពីលក្ខខណ្ឌដែលមានសំរាប់សមាជិកដ៍ទៃផ្សេងទៀត។

គោលនយោបាយដែលផ្តោតតែទៅលើកំណើនសេដ្ឋកិច្ចហាក់ដូចជាមិនផ្តល់ជនក្រីក្រទេ នៅ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងអាចឃើញយ៉ាងច្បាស់នូវភាពខុសគ្នារវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការ បែងចែកស្មើភាពគ្នានៃការអភិវឌ្ឍន៍មនុស្សជាតិ ផលិតផលជាតិសរុបនៅក្នុងទសវត្សកន្លងទៅ នេះមានកំណើនគួរអោយកោតសរសើរ ប៉ុនែ្តភាពក្រីក្រនៅមានបញ្ហា ហើយមានការប្រែប្រួល តិចតួច តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី រាជរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកផ្តល់ជំនួយនៅតែមានទំនោរទៅរក គោលនយោបាយដែលព្យាយាមកែប្រែភាពខុសគ្នានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានេះដោយការបន្តធើ្វ សេរីភាវូបនីយកម្មបនែ្ថមទៀតហើយរៀបចំផ្នែកផ្សេងៗរបស់សង្គមដើម្បីឲ្យដំណើរការនៅក្នុង រង្វង់នៃសេរីភាវូបនីយកម្មនេះ។

គោលការណ៍គន្លឹពីររបស់យុទ្ធសាស្រ្តកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៃរាជរដ្ឋាភិបាល ២០០៣-២០០៥ គឺសេរីភាវូនីយកម្មពាណិកម្ម និងការបង្កើតតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ការនាំចេញ។ ផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត អភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ២០០៦-២០១០ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលដោយមានការគំទ្រពីអ្នកផ្តល់ជំនួយជាច្រើន ដូចជាអង្គការអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ ធនាគារពិភពលោក និងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី និងប្រហែលជាការបន្តនូវប្រព័ន្ធគោលនយោបាយដដែលនោះដែលមានភាពខុសគ្នាទៅនឹងតំរូវ ការនៃសេរីភាវូបនីយកម្មពាណិជ្ជកម្ម ការចូលជាសមាជិកអង្គការពាណិជកម្មពិភពលោក របស់កម្ពុជាបានត្រូវចាត់ទុកថាជាការសំរេចចិត្តត្រឹមត្រូវដោយការសន្យថានឹងមានការប្រសើរ ឡើងនូវឪកាសក្នុងការធើ្វពាណិជកម្មរបសើកម្ពុជា កំណើនសេដ្ឋកិច្ និងការបង្កើតនូវទ្រព្យសម្បត្តិ ក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ តែទោះជាយ់ាងនេះក្តីកម្ពុជាហាក់ដូចជាមានចំនេះដឹងតិចតួចណាស់ថាតើ ការបន្តធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មពាណិជកម្មថែមទៀតនោះនឹងមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងណា ជា ពិសេសទៅលើជនក្រីក្រ និងជនងាយរងគ្រោះ។

បើនិយាយអំពីសមត្ថភាពក្នុងការផលិត និងគុណសម្បត្តក្នុងការប្រកួតប្រជែង ផលិតករខ្មែរ មិនទាន់មានការត្រៀមខ្លួនបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអាចទាញយកផលប្រយោជន៍ពីទីផ្សារបរទេស នៅឡើយទេ ពួកគេក៏មិនមានជំហរគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីប្រកួត ប្រជែងនឹងផលិតផលនាំចូលពី បរទេសដែលមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីរដ្ឋាភិបាលរបស់គេ រឺក៏ផលិតផលដែលអាចនាំចូល ដោយមិនបាច់បង់ពន្ថនោះដែរ បទពិសោធន៍នៃប្រទេសជាច្រើនដូចជា ឥណ្ឌា ថៃ ហ្វីលីពីន បានបង្ហាញអោយឃើញថា កសិករ និងអ្នកនេសាទតូចតាចមិនត្រឹមតែមិនអាចទទួលបានផល ប្រយោជន៍ប៉ុណ្ណោះទេតែរឹតតែមានការលំបាកថែមទៀតផង។

នារីក្មេងៗដែលសំរេចចិត្តចាកចេញពីផ្ទះដើម្បីរកកាងារនៅក្នុងរោងចក្របានជួបប្រទះនូវការ លំបាកជាច្រើនទាំងផ្នែកសង្គម សុខភាពនិងហិរញ្ញវត្ថុ ការបងើ្កតឡើងនូវតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស អាចជាយុទ្ធសាស្រ្តមួយដែលអាចទាក់ទាញវិនិយោគបរទេសបាន ប៉ុន្តែវាអាចជួយប្រជាជន ក្រីក្របានតិចតួចណាស់ ប្រសិនបើបទដ្ឋានការងារ និងបរិស្ថានមិនត្រូវបានថែរក្សាហើយមិនមាន ការអភិវឌ្ឍន៍ដោយភា្ជប់ជាមួយសេដ្ឋកិច្ចជនបទអោយបានត្រឹមត្រូវ នោះការលើកលែងពន្ធអាករ ផ្សេងៗនៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពីសេសអាចនាំអោយមានការធ្លាក់ចុះនូវចំណូលជាតិដោយហេតុថា វិនិយោគិនបរទេសដែលកំពុងមានប្រតិបត្តិការពាណិជកម្មនៅក្នុងប្រទេសស្រាប់ទៅហើយ នោះអាចនឹងប្តូរទីតាំងប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួនទៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសដែលការនេះនឹង ធើ្វអោយមានផលប៉ះពាល់ទៅលើថវិការជាតិសំរាប់ការអភិវឌ្ឍន៍។

ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅតែមានការលំអៀងទៅរកតំបន់ប្រជុំជន ហើយតំបន់ជនបទ នៅតែស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលអន់ថយ គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចហាក់ដូចជា គាំទ្រកំណើន ប៉ុនែ្តមិនបានយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការបែងចែកកំណើននោះវិញអោយ បានសមស្របទេ ទោះជាផែនការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាត្រូវបានដំណើរការជាងមួយ ទសវត្សន៍ហើយក៍ដោយ ក៍ប្រហែលជា ៥០% នៃថវិកាប្រចាំឆ្នាំរបស់ប្រទេសនេះនៅតែបន្ត ពឹងផ្អែកទៅលើប្រាក់កម្ចី និងជំនួយបរទេសសំរាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ ភាគរយនៃថវិកាដែលប្រើ សំរាប់សងបំណុលបរទេសនឹងកើនឡើងក្នុងរយៈពេលដ៍ខ្លីខាងមុងនេះ។